Hedeflere göre kalori ve örnek makro dağılımı
Dengeli bir örnek: enerjinin %50’si karbonhidrattan, %30’u yağdan, %20’si proteinden. Haftalık değişim, 1 kg yağın yaklaşık 7.700 kcal olduğu varsayımıyla tahmin edilir.
| Hedef | Günlük | Haftalık değişim | Karbonhidrat | Yağ | Protein |
|---|
Günlük kalori ihtiyacı nasıl hesaplanır?
Vücudunuzun bir günde harcadığı enerji iki parçadan oluşur: hiç hareket etmeseniz de nefes alma, kalp atışı ve vücut ısısı için harcanan bazal metabolizma hızı (BMH) ve gün içindeki hareketle harcanan enerji. Günlük kalori ihtiyacı, BMH’nin aktivite katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
Mifflin-St Jeor formülü
- Erkek: BMH = 10 × kilo (kg) + 6,25 × boy (cm) − 5 × yaş + 5
- Kadın: BMH = 10 × kilo (kg) + 6,25 × boy (cm) − 5 × yaş − 161
Örnek: 30 yaşında, 180 cm boyunda, 80 kg bir erkeğin BMH’si 800 + 1.125 − 150 + 5 = 1.780 kcal. Haftada 3–5 gün spor yapıyorsa günlük ihtiyacı 1.780 × 1,55 = 2.759 kcal olur. Kilo vermek için günde 500 kcal açıkla yaklaşık 2.259 kcal hedeflenebilir.
Aktivite katsayıları
| Düzey | Katsayı | Kimler için |
|---|---|---|
| Hareketsiz | 1,2 | Masa başı iş, egzersiz yok ya da çok az |
| Az hareketli | 1,375 | Haftada 1–3 gün hafif egzersiz |
| Orta hareketli | 1,55 | Haftada 3–5 gün orta tempolu egzersiz |
| Çok hareketli | 1,725 | Haftada 6–7 gün yoğun egzersiz |
| Aşırı hareketli | 1,9 | Ağır bedensel iş ya da günde iki antrenman |
Diğer formüller
- Harris-Benedict (Roza ve Shizgal, 1984): Erkek 88,362 + 13,397 × kilo + 4,799 × boy − 5,677 × yaş; kadın 447,593 + 9,247 × kilo + 3,098 × boy − 4,330 × yaş.
- Katch-McArdle: 370 + 21,6 × yağsız vücut kütlesi (kg). Cinsiyet yerine vücut yağ oranını kullanır.
Kalori İhtiyacı: Sık Sorulan Sorular
Günlük kalori ihtiyacı nasıl hesaplanır?
Önce dinlenme hâlinde harcanan enerji olan bazal metabolizma hızı (BMH) hesaplanır, sonra fiziksel aktivite katsayısıyla çarpılır. En çok kullanılan Mifflin-St Jeor formülü erkeklerde 10 × kilo + 6,25 × boy − 5 × yaş + 5, kadınlarda 10 × kilo + 6,25 × boy − 5 × yaş − 161’dir. Örneğin 30 yaşında, 180 cm, 80 kg, orta hareketli bir erkeğin BMH’si 1.780 kcal, günlük ihtiyacı 1.780 × 1,55 = 2.759 kcal olur.
Kilo vermek için günde kaç kalori almalıyım?
Kiloyu koruma kalorinizden günde yaklaşık 500 kcal az almak haftada yaklaşık 0,45 kg yağ kaybı sağlar; çünkü 1 kg vücut yağı yaklaşık 7.700 kcal enerjiye karşılık gelir. Daha büyük açıklar daha hızlı sonuç verir ama sürdürmesi zordur ve kas kaybı riskini artırır. Hedef kalorinizin bazal metabolizma hızınızın altına düşmesi gerekiyorsa bunu bir diyetisyen ya da hekimle planlayın.
Kadın ve erkeğin kalori ihtiyacı neden farklı?
Aynı boy ve kilodaki erkeklerde kas kütlesi genellikle daha fazladır; kas dinlenirken de yağ dokusundan fazla enerji harcar. Mifflin-St Jeor formülünde bu fark kadınlarda −161, erkeklerde +5 sabitiyle, yani günde 166 kcal olarak yansır.
Hangi aktivite düzeyini seçmeliyim?
Masa başında çalışıp düzenli egzersiz yapmıyorsanız “hareketsiz” (1,2), haftada 1–3 gün hafif egzersiz yapıyorsanız “az hareketli” (1,375), 3–5 gün orta tempoda spor yapıyorsanız “orta hareketli” (1,55) seçin. Çoğu kişi aktivitesini olduğundan yüksek tahmin eder; kararsız kalırsanız bir alt düzeyi seçmek daha güvenlidir.
Mifflin-St Jeor, Harris-Benedict ve Katch-McArdle arasındaki fark nedir?
Mifflin-St Jeor (1990) sağlıklı yetişkinlerde dinlenme enerjisini en tutarlı tahmin eden formüllerden biri kabul edilir ve aracın varsayılanıdır. Harris-Benedict daha eski bir formüldür (1984 revizyonu kullanılır) ve genellikle biraz daha yüksek sonuç verir. Katch-McArdle yağsız vücut kütlesine dayanır; vücut yağ oranınızı biliyorsanız, özellikle kaslı kişilerde daha isabetli olabilir.
Bazal metabolizma hızı ile günlük kalori ihtiyacı aynı şey mi?
Hayır. Bazal metabolizma hızı, hiç hareket etmeden yalnızca nefes alma, dolaşım ve vücut ısısı gibi temel işlevler için harcanan enerjidir. Günlük kalori ihtiyacı (toplam enerji harcaması) buna gün içindeki hareket ve egzersizi de ekler; bu yüzden her zaman daha yüksektir.
Kilo almak için kaç kalori fazlası gerekir?
Kiloyu koruma kalorinizin günde 250–500 kcal üzerine çıkmak, haftada yaklaşık 0,2–0,45 kg artış sağlar. Artışın kas olarak gelmesi için yeterli protein almak ve direnç egzersizi yapmak önemlidir.
Bu hesap kimler için uygun değil?
Formüller sağlıklı yetişkinler için geliştirilmiştir. 18 yaşından küçükler, hamile ve emziren kadınlar, profesyonel sporcular ve tiroit, diyabet gibi metabolizmayı etkileyen bir hastalığı olanlar için sonuç yanıltıcı olabilir; bu durumlarda ihtiyacınızı diyetisyen ya da hekiminiz belirlemelidir.
Kaynaklar
- Mifflin MD, St Jeor ST ve ark. A new predictive equation for resting energy expenditure in healthy individuals. Am J Clin Nutr 1990;51(2):241–7.
- Roza AM, Shizgal HM. The Harris Benedict equation reevaluated. Am J Clin Nutr 1984;40(1):168–82.
Bilgilendirme notu: Sonuçlar sağlıklı yetişkinler için geliştirilmiş tahmin formüllerine dayanır ve kişiden kişiye ±%10 sapabilir. Tıbbi bir değerlendirme ya da beslenme programı yerine geçmez; özel durumlarda diyetisyen ya da hekiminize danışın.