- Formül
- 2.500 × 20 ÷ 100 = 500
- Hesap makinesinde
- 2.500 × 20 %
- Excel
=A1*B1/100
Yüzde tablosu: 2.500
Girdiğiniz sayının sık kullanılan oranlarla yüzdesi, zamlı ve indirimli hali.
| Oran | Yüzdesi | Eklenirse (zam) | Çıkarılırsa (indirim) |
|---|---|---|---|
| %1 | 25 | 2.525 | 2.475 |
| %5 | 125 | 2.625 | 2.375 |
| %10 | 250 | 2.750 | 2.250 |
| %15 | 375 | 2.875 | 2.125 |
| %18 | 450 | 2.950 | 2.050 |
| %20 | 500 | 3.000 | 2.000 |
| %25 | 625 | 3.125 | 1.875 |
| %30 | 750 | 3.250 | 1.750 |
| %40 | 1.000 | 3.500 | 1.500 |
| %50 | 1.250 | 3.750 | 1.250 |
| %75 | 1.875 | 4.375 | 625 |
Yüzde nasıl hesaplanır?
Yüzde, bir miktarın 100 parçaya bölündüğünde kaç parçasının alındığını gösterir: %20, “her 100’de 20” demektir. Bütün yüzde sorularının arkasında tek bir ilişki vardır: parça = bütün × oran ÷ 100. Neyi aradığınıza göre bu formül üç şekilde kullanılır:
| Soru | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Bir sayının yüzdesi | sayı × oran ÷ 100 | 2.500’ün %20’si = 500 |
| Yüzde kaçı? | parça ÷ bütün × 100 | 450, 1.800’ün %25’idir |
| Yüzdesi verilen bütün | parça ÷ oran × 100 | %20’si 500 olan sayı 2.500 |
Zihinden yüzde hesaplamanın kısa yolları
- %10: Virgülü bir basamak sola kaydırın: 850’nin %10’u 85.
- %5: %10’un yarısı: 850’nin %5’i 42,5.
- %20, %30: %10’u iki ya da üç ile çarpın: 850’nin %30’u 255.
- %25 ve %50: Sayının dörtte biri ve yarısı.
- Yer değiştirme hilesi: x’in %y’si, y’nin %x’ine eşittir. 50’nin %8’i zor görünür ama 8’in %50’si, yani 4’tür.
Yüzde artış ve azalış nasıl hesaplanır?
İki değer arasındaki değişim oranı her zaman eski değere göre hesaplanır: (yeni − eski) ÷ eski × 100. Sonuç artıysa artış, eksiyse azalış vardır. Kira 15.000 TL’den 18.000 TL’ye çıktıysa artış %20’dir; 18.000 TL’den 15.000 TL’ye düşseydi azalış %16,67 olurdu. Aynı fark, tabanı değiştiği için farklı oran verir.
Düşüşü telafi etmek için gereken artış
Bir değer düştüğünde taban küçülür; eski seviyeye dönmek için düşüşten daha büyük bir artış gerekir. Yatırım, satış ve fiyatlarda sık karşılaşılan bu durum:
| Düşüş | %10 | %20 | %25 | %30 | %40 | %50 | %60 | %75 | %90 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gereken artış | %11,11 | %25 | %33,33 | %42,86 | %66,67 | %100 | %150 | %300 | %900 |
İndirim, zam ve ardışık oranlar
Bir tutara yüzde eklemek için (1 + oran ÷ 100), yüzde düşmek için (1 − oran ÷ 100) ile çarpılır: 32.000 TL maaşa %25 zam 32.000 × 1,25 = 40.000 TL; 1.000 TL’lik ürüne %30 indirim 1.000 × 0,70 = 700 TL’dir.
Ters yüzde: İndirimli ya da zamlı fiyattan eski fiyatı bulmak için çarpmak yerine bölünür. %20 indirimli fiyatı 1.200 TL olan ürünün eski fiyatı 1.200 ÷ 0,8 = 1.500 TL’dir; 1.200’e %20 eklemek (1.440 TL) yanlıştır.
Ardışık oranlar toplanmaz, çarpılır. “Sepette ek %20 indirim” gibi kampanyalarda ya da yıllara yayılan zamlarda toplam etki:
| Uygulanan | Toplanırsa (yanlış) | Gerçek toplam etki |
|---|---|---|
| %20 + %10 indirim | −%30 | −%28 |
| %50 + %20 indirim | −%70 | −%60 |
| %50 + %50 indirim | −%100 | −%75 |
| %30 zam + %30 indirim | %0 | −%9 |
| %10 zam, 3 yıl üst üste | +%30 | +%33,1 |
Yüzde ile yüzde puan farkı
Oranların kendisi değiştiğinde iki farklı ölçü kullanılır. Politika faizi %40’tan %45’e çıktığında artış 5 yüzde puandır; ancak faiz oranı kendi değerine göre %12,5 artmıştır. Enflasyon %30’dan %24’e indiğinde düşüş 6 yüzde puan, oran olarak ise %20’dir. Haberlerde ve banka ilanlarında hangi ölçünün kullanıldığına dikkat edin; araçtaki “Yüzde puan farkı” seçeneği ikisini birlikte gösterir.
Excel’de ve Hesap Makinesinde Yüzde Hesaplama
A1 sayıyı ya da eski değeri, B1 oranı ya da yeni değeri gösterir. Excel’de =A1/B1 gibi oran sonuçlarını hücreyi yüzde biçimine alarak gösterebilirsiniz.
| İşlem | Excel formülü | Hesap makinesi |
|---|---|---|
| Sayının yüzdesi | =A1*B1/100 | 2500 × 20 % |
| Yüzde kaçı | =A1/B1*100 | 450 ÷ 1800 × 100 = |
| Artış / azalış oranı | =(B1-A1)/A1*100 | 1500 − 1250 = ÷ 1250 × 100 = |
| Zam / yüzde ekleme | =A1*(1+B1/100) | 32000 + 25 % |
| İndirim / yüzde çıkarma | =A1*(1-B1/100) | 1000 − 30 % |
| İndirimli fiyattan eski fiyat | =A1/(1-B1/100) | 1200 ÷ 0,8 = |
Hesap makinesindeki % tuşu cihaza göre farklı çalışabilir; sonuç beklediğiniz gibi çıkmazsa sayı × oran ÷ 100 formülünü kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Yüzde nasıl hesaplanır?
Bir sayının yüzdesini bulmak için sayı yüzde oranıyla çarpılıp 100’e bölünür: sayı × oran ÷ 100. Örneğin 2.500’ün %20’si 2.500 × 20 ÷ 100 = 500’dür. Bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğunu bulmak için ise parça bütüne bölünüp 100 ile çarpılır.
Bir sayının yüzde 20’si nasıl bulunur?
Sayıyı 20 ile çarpıp 100’e bölün ya da kısaca 0,2 ile çarpın. Zihinden hesaplamak için önce %10’unu bulun (virgülü bir basamak sola kaydırın) ve iki katını alın: 850’nin %10’u 85, %20’si 170’tir.
Yüzde artış nasıl hesaplanır?
Yeni değerden eski değeri çıkarın, sonucu eski değere bölün ve 100 ile çarpın: (yeni − eski) ÷ eski × 100. Maaşınız 32.000 TL’den 40.000 TL’ye çıktıysa artış (40.000 − 32.000) ÷ 32.000 × 100 = %25’tir. Sonuç eksi çıkarsa azalış vardır.
İndirimli fiyat nasıl hesaplanır?
Fiyatı (1 − indirim oranı ÷ 100) ile çarpın. 1.899,90 TL’lik ürüne %30 indirim yapılırsa 1.899,90 × 0,70 = 1.329,93 TL ödenir. İndirim tutarını bulmak için fiyatı oranla çarpıp 100’e bölmeniz yeterlidir.
İndirimli fiyattan eski fiyat nasıl bulunur?
İndirimli fiyatı (1 − indirim oranı ÷ 100)’e bölün. %20 indirimle 1.200 TL’ye satılan ürünün eski fiyatı 1.200 ÷ 0,8 = 1.500 TL’dir. Sık yapılan hata, 1.200’e %20 eklemektir; bu 1.440 TL verir ve yanlıştır.
%50 indirimin üstüne %20 indirim kaç eder?
Ardışık indirimler toplanmaz, çarpılır. Önce %50 indirimle fiyat yarıya iner, ardından kalan tutardan %20 düşülür: 0,5 × 0,8 = 0,4. Yani ödenen tutar ilk fiyatın %40’ı, toplam indirim %60’tır; %70 değildir.
Yüzde ile yüzde puan arasındaki fark nedir?
Yüzde puan, iki oran arasındaki farktır; yüzde ise bu farkın başlangıç oranına göre büyüklüğüdür. Faiz %40’tan %45’e çıktıysa artış 5 yüzde puandır, ancak faiz oranının kendisi %12,5 artmıştır. Enflasyon, faiz ve seçim sonuçlarında bu ayrım önemlidir.
Hesap makinesinde yüzde nasıl hesaplanır?
Çoğu hesap makinesinde bir sayının yüzdesi için sayı × oran % tuşlanır: 2.500 × 20 % = 500. Zam ya da KDV eklemek için sayı + oran %, indirim için sayı − oran % tuşlanır. Telefon hesap makineleri farklı davranabilir; emin olmak için sayı × oran ÷ 100 formülünü kullanın.
Excel’de yüzde nasıl hesaplanır?
A1’deki sayının B1’deki oran kadarını bulmak için =A1*B1/100, iki değer arasındaki yüzde değişim için =(B1-A1)/A1 formülünü kullanın ve hücreyi yüzde biçiminde gösterin. Zam için =A1*(1+B1/100), indirim için =A1*(1-B1/100) yazılır.
%20 düşen bir hisse yüzde kaç artarsa eski değerine döner?
Düşüşten sonra taban küçüldüğü için aynı oranda artış yetmez. %20 düşüşü telafi etmek için %25, %50 düşüşü telafi etmek için %100 artış gerekir. Formül: düşüş ÷ (100 − düşüş) × 100. Sayfadaki tablo farklı düşüş oranlarını gösterir.